Gorączka u dzieci i niemowląt

Gorączka u dzieci lub niemowląt często stanowi duży problem. Warto pamiętać, że jest ona najstarszym mechanizmem obronnym naszego organizmu. Aby móc ją skutecznie zwalczać, należy wiedzieć czym jest gorączka u dziecka, jak powstaje i co może być jej przyczyną.

Co to jest gorączka?



Gorączka to najstarszy, naturalny mechanizm obronny naszego organizmu. Najczęściej jest odpowiedzią na atak czynników powodujących stany zapalne: wirusów, rzadziej bakterii. Podwyższenie temperatury ciała nawet o 1˚C usprawnia działanie mechanizmów obronnych naszego organizmu, zwiększając tym samym zdolność układu immunologicznego do walki z infekcją. Za szkodliwą uważana jest wysoka temperatura u dziecka trwająca dłużej niż 3 dni lub rosnąca w szybkim tempie.

gorączka u dzieci i niemowląt

 

Prawidłowa temperatura ciała zdrowego dziecka powinna wynosić od 36 – 37˚C w zależności od:

  • miejsca pomiaru -o gorączce mówimy, gdy dla poszczególnych miejsc pomiaru, temperatura przekroczy wskazane w tabeli wartości,

Miejsce pomiaru

Temperatura ˚C

pod pachą

37,2

jama ustna

37,8

odbyt

38

  • dobowej aktywności dziecka - rano temperatura będzie niższa niż wieczorem.

 

Zakres temperatur występujących u dziecka można podzielić na:

Zakres temperatur występujących u dziecka

Jak powstaje gorączka u dzieci?

 Jak powstaje gorączka u dziecka

Człowiek jest istotą stałocieplną, co oznacza, że niezależnie od temperatury otoczenia, utrzymuje on stałą temperaturę ciała. Za taki stan rzeczy odpowiada ośrodek w mózgu człowieka, będący częścią układu nerwowego - podwzgórze. Gorączka u niemowląt i dzieci ma duże znaczenie w zwalczaniu infekcji bakteryjnych i wirusowych.

  • Gorączka jest odpowiedzią organizmu na atak czynników chorobotwórczych (tzw. patogenów).
  • Pierwszym etapem jest pojawienie się w organizmie substancji powodujących gorączkę - obcych białek zwanych pirogenami egzogennymi. Pirogeny egzogenne mają zazwyczaj pochodzenie bakteryjne lub wirusowe.
  • W odpowiedzi na pirogeny egzogenne, komórki naszego organizmu, w miejscu gdzie dochodzi do zakażenia, uwalniają pirogeny endogenne.
  • Białka te wraz z krwią dostają się do mózgu (podwzgórza), gdzie prowadzą do produkcji prostaglandyn odpowiedzialnych za powstawanie gorączki
  • W następnej kolejności informacja o gorączce z mózgu rozsyłana jest po całym ciele.

Objawy gorączki u dzieci i niemowląt

Gorączkę można bardzo łatwo stwierdzić za pomocą termometru. Często powoduje ją przeziębienie u niemowląt i dzieci oraz towarzyszą jej charakterystyczne objawy, na które należy zwrócić uwagę.

Do typowych objawów gorączki u dzieci i niemowląt należą:

  • ciepła i sucha skóra na głowie i pleckach dziecka, natomiast wilgotna, często zimna skóra na ramionach i nogach,
  • apatia, zmęczenie,
  • zarumienione policzki,
  • ból w okolicach skroni,
  • przyspieszone tętno (ponad 120 na minutę),
  • przyspieszony oddech (ponad 40 oddechów na minutę),
  • zwiększone pragnienie,
  • u niemowląt może dodatkowo pojawić się biegunka.
  Objawy gorączki u dzieci i niemowląt
 


Przyczyny gorączki u dzieci i niemowląt

Wysoka gorączka u dziecka wywoływana jest najczęściej przez wirusy i bakterie, powodujące infekcje. Zdarzają się jednak sytuacje kiedy temperatura ma zupełnie inne podłoże.

Poradnik ma charakter informacyjny i w żadnym przypadku nie zastąpi wizyty u lekarza.

Do najczęstszych przyczyn gorączki u dzieci i niemowląt należą: trzydniówka, zapalenie ucha, infekcje jelitowo – żołądkowe. Gorączka może też pojawić się w okresie szczepień obowiązkowych oraz ząbkowania.

Trzydniówka czyli Rumień nagły

Wywoływana jest przez wirusa przenoszonego drogą kropelkową (kaszel, kichanie, mówienie). Czas wylęgania infekcji wynosi około siedmiu dni, a sama choroba trwa zazwyczaj od trzech do pięciu. Trzydniówka występuje głównie u dzieci między 6 miesiącem, a 4 rokiem życia. Rozpoczyna się nagłym wzrostem temperatury. Bardzo rzadko trzydniówce towarzyszą dodatkowe objawy takie jak: zaczerwienienie gardła, powiększenie węzłów chłonnych, kaszel, katar, biegunka. Zwykle po 3 – 5 dniach gorączka ustępuje. W tym okresie na ciele dziecka może pojawić się wysypka o różowym zabarwieniu, która znika nie pozostawiając śladów.

Ząbkowanie

W okresie wyrzynania się zębów u dzieci może wystąpić podwyższona temperatura ciała. Jest to związane głównie ze stanem zapalnym dziąseł. Jeśli wzrost temperatury w okresie ząbkowania wpływa na samopoczucie, dziecko jest drażliwe, płacze, nie może spać. Można wówczas sięgnąć po leki np. syropy zawierające ibuprofen.

Przyczyny gorączki u dzieci i niemowląt

Zapalenie ucha

Zapalenie ucha charakteryzuje się jednostronnym lub obustronnym bólem w okolicach uszu, przekrwioną błoną bębenkową ucha oraz lekką gorączką. Dziecko komunikuje o problemie dotykając ucho rączką lub trąc uchem o poduszkę. Około 40% zapaleń ucha towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych i przechodzi po leczeniu lekami przeciwbólowymi, przeciwzapalnymi i przeciwgorączkowymi. Ostre stany zapalne ucha wywołane infekcją bakteryjną, w zależności od decyzji lekarza mogą zakończyć się nawet antybiotykoterapią.

Po szczepieniu

Sporadycznie u dzieci po szczepieniach może wystąpić niewielka gorączka oraz dodatkowe objawy np.:

  • zaczerwienie lub obrzęk w miejscu ukłucia,
  • niepokój,
  • senność.

W większości przypadków wszystkie objawy łącznie z gorączką ustępują same po 1- 2 dniach.

Infekcja jelitowo-żołądkowa

Za infekcję układu pokarmowego u dzieci odpowiadają najczęściej rotawirusy. Infekcja pokarmowa objawia się biegunką, wymiotami, choroba może przebiegać z gorączką. W takim przypadku, przed podaniem jakichkolwiek leków należy skonsultować się z lekarzem. Do czasu wizyty lekarskiej należy zadbać o właściwe nawodnienie dziecka doustnymi płynami nawadniającymi, np. Orsalit®.

Gorączka może występować również, m.in. przy:

  • przeziębieniu z dodatkowymi objawami: kaszel, katar, ból głowy, mięśni,
  • zapaleniu migdałów,
  • zapaleniu pęcherza moczowego,
  • odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej,
  • zapaleniu opon mózgowych.

Przyczynami gorączki mogą też być czynniki niezwiązane z infekcją, m.in.:

  • zbyt długa ekspozycja na wysoką temperaturę,
  • oparzenie słoneczne,
  • alergia,
  • choroby układu odpornościowego.


Postępowanie przy gorączce u dziecka

Wysoka temperatura u niemowląt i dzieci może być stresująca szczególnie dla młodych rodziców. Warto pamiętać o kilku istotnych rzeczach, które pomogą maluchowi w tych trudnych chwilach.

  • Temperaturę ciała dziecka należy sprawdzać co 4 godziny.
  • Aby uniknąć odwodnienia dziecka należy zapewnić mu odpowiednią ilość płynów.
  • Można podawać leki przeciwgorączkowe np. ibuprofen zgodnie z zaleceniami lekarza lub z informacjami podanymi przez Dozwolone jest stosowanie chłodzących okładów.
  • Jeśli dziecko się poci, należy zadbać o częstą zmianę piżamki na suchą.
 Postępowanie przy gorączce u dziecka
 Wysoka temperatura powyżej 38'C

Od jakiej temperatury możemy mówić o gorączce u niemowląt?

Temperatura ciała u zdrowego niemowlaka wynosi od 36,6 do 37,5 st. C. Wynika to z niedojrzałości układu termoregulacji oraz zmiennej aktywności niemowlaka w ciągu doby. Wysoka gorączka u niemowląt i starszych dzieci to stan, gdy temperatura jego ciała przekracza 38 st. C. Od 37,5 do 38 to natomiast stan podgorączkowy.